De opa van een vriendin van mij kreeg een appje van zijn nicht. Ze had een nieuw nummer, schreef ze, en ze zat met iets dringends. Er moest snel geld worden overgemaakt. Ze maakte er een mooi verhaal van, met een reden die precies klonk als iets wat iedereen kan overkomen.
Het leek zo echt dat zelfs mijn vriendin dacht dat het klopte. Uiteindelijk is er voor duizenden euro’s overgemaakt naar de oplichter, en achteraf viel er niets meer aan te doen.
Dat verhaal laat me niet los. Niet omdat haar opa onoplettend was, maar omdat het zo overtuigend was dat meerdere mensen erin trapten. Daarom wil ik hier graag over schrijven, zodat u het herkent voordat het u overkomt.
Hoe werkt deze oplichting?
Het begint met een onschuldig bericht van een onbekend nummer. De afzender doet zich voor als iemand die u kent, bijvoorbeeld uw dochter, uw zoon, een oom of een nicht. Er staat vaak een profielfoto bij, en het bericht begint met iets als: “Hoi, dit is mijn nieuwe nummer, je mag het oude verwijderen.”
Daarna volgt een praatje over en weer. En pas als u zich op uw gemak voelt, komt het verzoek. De bankapp werkt niet op de nieuwe telefoon, er ligt een rekening die vandaag nog betaald moet worden, of er gaat iets mis als het geld niet snel binnen is. U kunt toch wel even wat geld over maken? Ze betalen het later natuurlijk wel weer terug. Maar dat gebeurt niet.

Waarom is het zo overtuigend?
“Maar Stijn, ik heb echt wel door of ik met mijn familielid praat of niet”. Helaas is het vaak niet zo vanzelfsprekend, net zoals bij die vriendin van mij. Oplichters bereiden dit goed voor. Een foto van uw kind of kleinkind halen ze zo van Facebook of Instagram. Daar zien ze ook hoe u met elkaar praat en wat jullie bindt. Met die informatie maken ze de gesprekken verrassend echt.
Er zit ook een slimme psychologische truc achter. Het gaat om iemand die u liefheeft, en er is haast. Wie haast voelt, denkt minder na. Bij de feestdagen zien oplichters bovendien extra kansen, omdat er dan toch al meer geld wordt overgemaakt.
Er bestaat ook een nieuwere variant. Dan is het WhatsAppaccount van de echte persoon overgenomen en schrijft de oplichter vanaf het bekende nummer. Dat maakt het nog lastiger te herkennen.
Waar kunt u op letten?
Een nieuw nummer dat plotseling opduikt, zonder dat u er eerder iets over hoorde, is het eerste signaal. Let ook op de haast, want echte noodgevallen lopen zelden af op een appje dat vraagt om snel geld over te maken. Een dringende reden die technisch klinkt, zoals een bankapp die niet werkt, hoort daar ook bij. En een verzoek om geld over te maken naar een rekeningnummer van iemand anders dan degene die schrijft is altijd verdacht.
Wat moet u dan wel doen?
Maak nooit geld over zolang u niet persoonlijk contact heeft gehad. Dat is de belangrijkste regel.
Bel de persoon op het nummer dat u al kende. Dus niet op het nieuwe nummer, en niet via een link in het bericht. Neemt diegene op en weet van niets, dan weet u genoeg. Krijgt u hem of haar niet te pakken, maak dan zeker geen geld over.
Is het een nicht, een oom of een kleinkind en kunt u niet bellen? Bel dan iemand anders uit de familie en vraag of die iets van een nieuw nummer weet. Het kost vijf minuten, en die vijf minuten kunnen u duizenden euro’s besparen.
Wat als u al geld heeft overgemaakt?
Bel dan meteen uw bank. Hoe sneller, hoe groter de kans dat het geld nog tegengehouden of teruggehaald kan worden, al is dat niet altijd mogelijk. Doe daarna aangifte bij de politie en meld het bij de Fraudehelpdesk. U kunt het nummer ook melden bij WhatsApp zelf.
Schaam u er niet voor. Het is niet naïef om erin te trappen, het is precies waarvoor het is bedacht.
Hoe beschermt u uw eigen account?
Ook uw eigen WhatsApp kan gekaapt worden. Dat gebeurt meestal doordat iemand u vraagt om een zescijferige code door te sturen. Deel die code nooit met iemand, ook niet met iemand die u kent.
Zet daarnaast tweestapsverificatie aan. Dat vindt u in WhatsApp onder Instellingen, bij Account. Zo kan niemand uw account overnemen zonder uw eigen pincode.
Conclusie
Deze oplichting werkt omdat ze inspeelt op wat het mooiste is aan familie, namelijk dat u elkaar wilt helpen. Oplichters zijn er steeds beter in geworden, en het is dus geen schande als u er bijna of helemaal in trapt. Wat helpt is een vaste gewoonte. Eerst bellen, dan pas betalen.
Heeft u iets soortgelijks meegemaakt, of twijfelt u over een bericht dat u heeft gekregen? Stuur het gerust door via de contactpagina, dan kijk ik met u mee.



